Ngữ pháp dễ nhầm JLPT N3: nghĩa, ví dụ và cách phân biệt

dù... cũng / cho dù... vẫn

Điểm dễ nhầm: Khác ～たら ở chỗ ～ても không đặt A làm điều kiện để B xảy ra; nó nhấn mạnh B vẫn đúng bất chấp A.

dù... đến mức nào cũng / dù có... bao nhiêu cũng

Điểm dễ nhầm: ～ても chỉ nêu sự nhượng bộ; thêm どんなに làm nổi bật mức độ cực lớn của A.

không làm A mà làm B / làm B mà không làm A

Điểm dễ nhầm: ～ずに gần nghĩa ～ないで nhưng trang trọng hơn. Không nhầm với ～なくて diễn tả nguyên nhân hoặc nối trạng thái.

không có gì/người nào... bằng; ... là nhất theo đánh giá của người nói

Điểm dễ nhầm: Khác ～ほど（程度） là diễn tả mức độ “đến mức”. Ở mẫu này phải có ý so sánh cực hạn với ～はない.

nếu là... / nếu nói về... thì

Điểm dễ nhầm: ～なら dựa vào tiền đề hoặc chủ đề đã có, không nhất thiết biểu thị A xảy ra trước B như ～たら.

nếu / hễ; điều kiện logic hoặc điều kiện chung

Điểm dễ nhầm: ～たら linh hoạt hơn trong hội thoại và dùng được cho trình tự thời gian; ～ば thiên về quan hệ điều kiện–kết quả.

muốn được cho phép làm

Điểm dễ nhầm: ～させていただきたい trang trọng và khiêm nhường hơn; ～させてほしい thân mật và trực tiếp hơn.

không thể nào / chắc chắn không có chuyện

Điểm dễ nhầm: ～わけがない cũng phủ định mạnh nhưng thường thiên về kết luận “không đời nào”. ～はずがない nhấn vào căn cứ và dự tính.

cứ mãi / ngày càng theo một chiều hướng

Điểm dễ nhầm: Không phải ～てばかりいる “chỉ toàn làm A”. ～ばかりだ ở đây nói về xu hướng tiếp diễn.

vừa mới làm / vừa mới xảy ra

Điểm dễ nhầm: ～たところだ nhấn đúng thời điểm vừa hoàn tất và thường rất gần hiện tại; ～たばかりだ có phạm vi thời gian rộng hơn.

khi làm A thì phát hiện hoặc nhận ra trạng thái B

Điểm dễ nhầm: Khác ～と…た（継起）, ở đây B là điều được nhận ra sau A chứ không nhất thiết là biến cố do A gây ra.

vừa làm A thì B xảy ra; A dẫn tới một kết quả nối tiếp hoặc ngoài dự tính

Điểm dễ nhầm: Dòng 発見 nhấn việc nhìn thấy trạng thái đã tồn tại; dòng này nhấn sự việc B thực sự xảy ra tiếp sau A.

vừa... vừa...; cả A lẫn B đều...

Điểm dễ nhầm: Không đơn thuần là liệt kê bằng ～も～も; dạng điều kiện tạo nhịp nhấn mạnh “đã A lại còn B”.

khoảng / chừng

Điểm dễ nhầm: Khác ～くらい／ぐらい（程度） là “đến mức”. Ở đây phía trước luôn là một lượng có thể ước tính.

bằng / như... trong phép so sánh

Điểm dễ nhầm: Khác ～ほど（程度） “đến mức” và ～ば～ほど “càng... càng...”. Mẫu này luôn có quan hệ so sánh.

muốn được ai đó làm cho / mong nhận được hành động

Điểm dễ nhầm: ～ていただきたい lịch sự hơn. Khi nói trực tiếp với người trên, ～ていただけますか thường mềm hơn cả hai.

muốn được ai đó làm cho một cách lịch sự

Điểm dễ nhầm: ～てもらいたい trung tính hơn; ～ていただけますでしょうか là dạng hỏi và thường mềm hơn khi yêu cầu trực tiếp.

không thể không làm / buộc phải làm

Điểm dễ nhầm: ～なければならない nêu nghĩa vụ chung; ～ないわけにはいかない nhấn hoàn cảnh khiến người nói không thể thoái thác.

để / nhằm mục đích

Điểm dễ nhầm: Khi mục tiêu là khả năng, trạng thái hoặc điều khó kiểm soát, ～ように thường tự nhiên hơn.

cấm làm / đừng làm

Điểm dễ nhầm: Trong giao tiếp lịch sự dùng ～ないでください. Không nên dùng Vるな với khách hàng hoặc người trên.

trái với / trong khi đó

Điểm dễ nhầm: ～一方で và ～反面 cũng chỉ hai mặt đối lập; ～に対して thường cho cảm giác đối chiếu trực tiếp, rõ tiêu chí hơn.

do / bởi nguyên nhân

Điểm dễ nhầm: Với lý do cá nhân trong hội thoại, ～ので／～から tự nhiên hơn. ～による đứng trước danh từ.

bằng / nhờ phương tiện hoặc phương pháp

Điểm dễ nhầm: Với dụng cụ cụ thể như bút, xe, dao, trợ từ で thường tự nhiên hơn.

bởi / do tác nhân trong câu bị động

Điểm dễ nhầm: Trong câu bị động đời thường với một người cụ thể, に thường tự nhiên hơn. によって tạo sắc thái khách quan và trang trọng.

nên / làm vậy là được

Điểm dễ nhầm: Không phải lời ước như ～といい. Khi nói với người trên, cần tránh giọng khuyên quá trực tiếp.

nếu / khi; sau khi A xảy ra thì B

Điểm dễ nhầm: ～ば thiên về điều kiện logic; ～なら dựa trên tiền đề đã nêu; ～たら nhấn mốc A xảy ra hoặc hoàn tất.

nếu là / nếu nói về... thì

Điểm dễ nhầm: Không nhất thiết có quan hệ thời gian A trước B. Muốn nói “sau khi A xong thì B”, ～たら phù hợp hơn.

muốn được cho phép làm một cách lịch sự

Điểm dễ nhầm: ～させてもらいたい ít trang trọng hơn; ～させてほしい thân mật và có thể nghe như yêu cầu trực tiếp.

muốn được cho phép làm / muốn người khác để mình làm

Điểm dễ nhầm: Trong công việc hoặc với người trên, dùng ～させていただきたい hay một câu hỏi xin phép sẽ phù hợp hơn.

nghe nói là...

Điểm dễ nhầm: ～そうだ là truyền đạt trung tính hơn; ～とのことだ trang trọng hơn và thường dùng cho thông báo chính thức.

đổi lại / bù lại

Điểm dễ nhầm: Khác ～かわりに（代替） là một người hay việc thay thế trực tiếp cho người hay việc khác.

đang làm đúng vào thời điểm được nhắc tới

Điểm dễ nhầm: Không dùng cho thói quen hoặc trạng thái kéo dài thông thường. ～ている chỉ trạng thái rộng hơn, còn ～ているところだ khoanh đúng thời điểm.

vừa mới làm xong

Điểm dễ nhầm: ～たばかりだ dựa vào cảm nhận “còn mới” và có thể chỉ một khoảng thời gian dài hơn.

và xa hơn nữa / kéo theo cả

Điểm dễ nhầm: ～さらには chỉ bổ sung thêm; ～ひいては nhấn quan hệ phát triển hoặc ảnh hưởng kéo dài tới cấp độ lớn hơn.

càng... càng...

Điểm dễ nhầm: Không phải ～ほど（比較） hay ～ほど（程度）; dấu hiệu quan trọng là cấu trúc lặp AばAほど.

giá mà / lẽ ra nên...

Điểm dễ nhầm: ～てよかった biểu thị nhẹ nhõm vì đã làm; ～ばよかった biểu thị hối tiếc vì lựa chọn trong quá khứ.

không chỉ... mà còn...

Điểm dễ nhầm: Trong hội thoại, ～だけでなく tự nhiên hơn. Không nhầm với ～ばかりか, mẫu thường nhấn B vượt ngoài dự đoán.

đến mức / cho đến tận

Điểm dễ nhầm: ～まで chỉ mốc kết thúc trung tính; ～に至る nhấn quá trình đã tiến đến một mức đáng chú ý.

chắc chắn là / hẳn là

Điểm dễ nhầm: ～に違いない thông dụng hơn. ～はずだ là suy luận theo lý; ～に相違ない thể hiện mức xác tín mạnh hơn.

chính là / không gì khác ngoài

Điểm dễ nhầm: ～にすぎない hạ thấp thành “chỉ là”; ～に他ならない làm ngược lại, tập trung và nhấn mạnh N.

mỗi khi / dù là... hay...

Điểm dễ nhầm: ～たびに chỉ sự lặp lại trung tính; ～につけ thường mang theo cảm xúc hoặc đánh giá của người nói.

về / liên quan đến chủ đề

Điểm dễ nhầm: ～に関して trang trọng hơn; ～に対して chỉ đối tượng tác động hoặc sự đối chiếu, không đơn thuần là chủ đề.

như... / cái loại... / vậy mà

Điểm dễ nhầm: ～など là cách nêu ví dụ trung tính hơn. Sắc thái của なんか／なんて phụ thuộc ngữ điệu và ngữ cảnh.

theo cách/mức của...

Điểm dễ nhầm: Không phải Vるなり “vừa... thì...” và cũng không phải NなりNなり “A hoặc B chẳng hạn”.

① vừa làm A thì lập tức B; ② A hoặc B chẳng hạn

Điểm dễ nhầm: Hai cách dùng chỉ giống hình thức, không liên quan về nghĩa. Cần xác định cấu trúc trước khi dịch.

cùng kết hợp với / cộng hưởng với

Điểm dễ nhầm: ～に加えて chỉ thêm một yếu tố; ～と相まって nhấn sự cộng hưởng giữa hai yếu tố.

cùng với / sánh ngang với

Điểm dễ nhầm: Không phải nghĩa vật lý “đứng hoặc đi cạnh nhau”; nghĩa đó dùng động từ 並ぶ／並んで歩く.

cỡ khoảng / cùng lắm là

Điểm dễ nhầm: ～くらい chỉ ước lượng đơn giản; ～といったところだ chứa thêm nhận định rằng phạm vi thực tế chỉ đến khoảng ấy.

đó mới là / đó là điều đương nhiên theo lẽ thường

Điểm dễ nhầm: Không phải ～ということだ dùng để giải thích hoặc truyền tin. ～というものだ trực tiếp bày tỏ đánh giá.

may mà / thật tốt vì đã...

Điểm dễ nhầm: ～ばよかった là tiếc vì đã không làm hoặc chọn sai; ～てよかった là cảm thấy tốt vì điều đã thực sự xảy ra.